Poeriem verhaal Binyomin Jacobs, opperrabbijn

De hoofdrolspelers van de Poerim geschiedenis zijn Mordechaj en  Esther. Samen slagen ze er in om de dreigende vernietiging van het  Joodse volk in het machtige Perzische Rijk af te wenden. Uiteindelijk  wordt de snode Haman verslagen.

Laten we het toenmalige gevecht analyseren en een vertaalslag maken  naar het heden.
De Joden waren geassimileerd, wellicht niet bewust maar door de  omstandigheden gedreven. Maar ondanks verwoede pogingen om te  assimileren, bleven de Joden toch Joden: de nesjomme kreeg en krijg je  er niet uit!
En dan verschijnt de snode Haman ten tonele. Gedreven door hoogmoed en  haat heeft hij het voor mekaar weten te krijgen dat koning  Achasjwerosj hem officieel toestaat om dat vreemde  Joodse volkje uit  te roeien. Maar dankzij de alertheid en de inzet van Mordechaj en  Esther mislukt het criminele plan en zijn de Joden de overwinnaars.

Koningin Esther en Mordechaj traden gezamenlijk op, maar deden niet  hetzelfde. Sterker nog: hun aanpak was totaal verschillend. Mordechaj  riep zijn medejoden op om tesjoewa te doen, tot inkeer te komen. Hij  verzamelde de kinderen en ging met hen leren. Hij onderwees hen geen  zelfverdediging, maar lernde met hen de wetten die verbonden zijn aan  de dienst in de Tempel in Jeruzalem, terwijl de Tempel in die periode  niet functioneerde. Met andere woorden: Mordechaj bestreed het  naderende noodlot op spirituele wijze.
Esther daarentegen was heel praktisch bezig. Ze probeerde de koning op  andere gedachten te brengen, speelde in op zijn gevoelens en slaagde  er op slimme wijze in om ook Haman uit te schakelen, door van zijn  hoogmoed gebruik te maken.

Nadat het gevaar was afgewend ontstaat er een discussie tussen Esther  en Mordechaj. Mordechaj is van mening dat Poerim de status moet  krijgen van een Jom Tov, een Joodse Feestdag, met een werkverbod, een  dag die, gelijk Jom Kippoer, in het teken moet staan van bezinning.  Esther daarentegen is van mening dat de Poerim geschiedenis op schrift  moet worden gesteld en dat Poerim gevierd moet worden op de manier  zoals dat nu ook wordt gedaan, namelijk door het lezen van de Megilla,  de Rol van Esther, door voedselpakketjes aan elkaar te sturen, een  feestmaaltijd aan te richten en door extra geld te geven aan de armen.  Een bijzondere dag waarop het tastbare de spiritualiteit overheerst.  Dat de discussie tussen Esther en Mordechaj is uitgepakt in het  voordeel van Esther is mede beslist door Mordechaj als lid van het  Sanhedrin, het Hooggerechtshof, waarvan Mordechaj deel uitmaakte!
Mordechaj, als geestelijk leider van het volk, verkoos de spirituele  benadering. Esther benadrukte politieke inzet. En Mordechaj, als  rechter, stemde voor de benadering van Esther.

Als een mens onverhoopt wordt geconfronteerd met ziekte moet hij G’d  om hulp vragen, de Mordechaj benadering. Maar ook moet hij naar de  dokter gaan! Maar stel de ambulance staat voor de deur en hij moet  kiezen om of eerst de ambulance in te gaan of eerst te dawenen  (bidden), dan gaat de ambulance voor, we leven namelijk in een  materiele wereld.
Hetzelfde geldt t.a.v. opkomend antisemitisme: we moeten onszelf  onderzoeken, tot inkeer komen, eenheid nastreven en G’d vragen om ons  te helpen en te sparen voor. Maar tegelijkertijd moeten we als Esther  te werk gaan: politieke druk uitoefenen, onszelf verdedigen,  onderlinge eenheid en verbondenheid nastreven, niet wegkijken van de  realiteit. En als er op een geven moment gekozen zou moeten worden,  dan prevaleert de realiteit van het moment en moeten we echt eerst  reanimeren en het gebed even uitstellen.
Hetzelfde zien we in Israel. Er zijn daar gigantisch veel synagogen en  nog nooit is er in onze geschiedenis zoveel Thora en Talmoed gelernt.  Maar ook het Israelische leger behoort tot de beste ter wereld. De  Esther en Mordechaj benadering zijn beiden aanwezig. Maar toen er  gekozen moest worden op Jom Kippoer 1973 tussen de Esther benadering  of die van Mordechaj, was ook Mordechaj van mening dat Esther voorrang  kreeg.

Vreugde breekt grenzen. Laten we proberen om op Poerim de grens tussen  Esther en Mordechaj te doorbreken zodat wij niet meer hoeven te  dawenen voor (innerlijke) vrede en uberhaupt legers en misere niet  meer bestaan, omdat de ultieme sjalom voor klal Jisraeel en voor de  gehele mensheid een feit is geworden en de Derde Tempel in Jeruzalem  licht brengt voor ‘alle bewoners van Uw aarde’.

Lechajim, lechajim op het echte leven!

Binyomin Jacobs, opperrabbijn
Poerim 5778 – 2018